2. นโยบายระบบสุขภาพ /หลักประกันสุขภาพ /สิทธิประโยชน์ที่เกี่ยวข้องกับการดูแลสุขภาพมารดาทารก

🏛️ นโยบายและสิทธิประโยชน์ทางสุขภาพ

Health Policies & Insurance Rights for Maternal-Child Nursing

🌍 1. นโยบายสำคัญ (Key Policies)

WHO & SDGs:
เป้าหมายหลักคือลด MMR (อัตราตายมารดา) และลดอัตราตายเด็กต่ำกว่า 5 ปี
Safe Motherhood:
Concept: "ลูกเกิดรอด แม่ปลอดภัย" (เน้นมาตรฐานฝากครรภ์และคลอด)
BFHI (สายสัมพันธ์แม่ลูก):
เน้นนมแม่ล้วน (Exclusive Breastfeeding) 6 เดือน + Skin-to-skin ภายใน 30 นาทีแรก
ANC Anywhere (ฝากท้องทุกที่ฟรีทุกสิทธิ):
สำหรับหญิงไทย (เลข 13 หลัก) รับบริการฟรีตามชุดสิทธิประโยชน์ ณ สถานพยาบาล สธ.

💳 2. เปรียบเทียบสิทธิประโยชน์ 3 ระบบ

*ข้อมูลสำคัญสำหรับการแนะนำผู้รับบริการ

ประเด็น	บัตรทอง (UC/Gold Card)	ประกันสังคม (SSO ม.33, 39)	ข้าราชการ (CSMBS)
การฝากครรภ์	✔ ฟรี ตามชุดสิทธิประโยชน์ (เน้น 5 ครั้งคุณภาพ)	เบิกค่าตรวจ/ฝากครรภ์ตามจริง รวมไม่เกิน 1,500 บาท	เบิกได้ตามระเบียบกรมบัญชีกลาง
การคลอดบุตร	✔ ฟรี (รพ.รัฐตามสิทธิ) ไม่จำกัดจำนวนครั้ง	เหมาจ่าย 15,000 บาท/ครั้ง (ไม่จำกัดจำนวนครั้ง)	เบิกจ่ายตรง (รพ.รัฐ) หรือเบิกส่วนเกินจากสิทธิคู่สมรส
เงินชดเชยหยุดงาน	- ไม่มี -	50% ของค่าจ้าง (90 วัน) *เบิกได้ไม่เกิน 2 ครั้ง	ลาคลอด 90 วัน (รับเงินเดือนตามปกติ)
เงินสงเคราะห์บุตร	- ไม่มี -	800 บาท/เดือน (แรกเกิด - 6 ปี) คราวละไม่เกิน 3 คน	เบิกได้ตามระเบียบสวัสดิการ

💡 Tutor's Note: จุดที่มักสับสน

ประกันสังคม: ได้เงินก้อน (Lump sum) 15,000 ไปบริหารเอง จะฝากพิเศษหรือผ่าคลอดก็ใช้เงินก้อนนี้
บัตรทอง: เน้น "Service ฟรี" (ไม่มีเงินก้อนให้) แต่ต้องใช้บริการในเครือข่าย
เงินหยุดงาน: ประกันสังคมได้แค่ 50% (อีก 50% นายจ้างจ่ายตามกฎหมายแรงงาน 45 วันแรก)

🎁 3. ชุดสิทธิประโยชน์และบริการ (Health Benefits)

🩸 การคัดกรอง (Screening)

Infectious: HIV (สมัครใจ), VDRL, HBsAg
Genetics: ธาลัสซีเมีย (คู่สมรส), ดาวน์ซินโดรม (แม่ 35+)
Ultrasound: ดูอายุครรภ์/ความผิดปกติ

💉 วัคซีน & ยาบำรุง

Mom: dT (บาดทะยัก), Flu (อายุครรภ์ > 4 เดือน)
Supplements: เหล็ก + โฟลิก + ไอโอดีน (กินถึง 6 เดือนหลังคลอด)
Baby: BCG + HBV (ภายใน 24 ชม.), ตรวจ TSH/PKU

💊 การวางแผนครอบครัว

ฟรี! คุมกำเนิดกึ่งถาวร (ห่วง/ฝังยา):

หญิงอายุ ต่ำกว่า 20 ปี
กรณีหลังแท้ง หรือ หลังคลอด

📊 4. ตัวชี้วัดคุณภาพ (Health Indicators)

ตัวชี้วัด	เป้าหมาย (Goal)
MMR (Maternal Mortality Ratio)	≤ 18 : 100,000 (แสนการเกิดมีชีพ)
IMR (Infant Mortality Rate)	≤ 15 : 1,000 (พันการเกิดมีชีพ)
LBW (Low Birth Weight < 2,500g)	ไม่เกินร้อยละ 7
Asphyxia (ขาดออกซิเจนแรกเกิด)	< 30 : 1,000 (พันการเกิดมีชีพ)

💡 คีย์เวิร์ดสำคัญที่มักออกสอบ

ANC 5 ครั้งคุณภาพ

เน้นสัปดาห์ที่: <12, 18, 26, 32, 38
(ครอบคลุมทุกไตรมาส)

พ.ร.บ. นมผสม (2560)

❌ ห้ามโฆษณาอาหารทารก (0-12 เดือน)
❌ ห้ามแจกตัวอย่างใน รพ.

ลาช่วยภรรยาคลอด

ข้าราชการชายลาได้ 15 วันทำการ (โดยได้รับเงินเดือน)

ประกันสังคม (SSO) Highlights

คลอดเหมาจ่าย 15,000 (ไม่จำกัดครั้ง)
หยุดงาน 50% (90 วัน) *ได้แค่ 2 ครั้ง
สงเคราะห์บุตร 800 บ. (ถึง 6 ปี)

Reference: Guidelines from Ministry of Public Health & NHSO (Thailand)

🤰 การดูแลสุขภาพมารดาและทารก

Goal: "ลูกเกิดรอด แม่ปลอดภัย" (Risk Prevention)

1. ระยะตั้งครรภ์ (Prenatal Care)

🩺 การประเมินแรกรับ

ซักประวัติ, LMP (Last Menstrual Period)
ตรวจร่างกายทั่วไป + ตรวจครรภ์
Ultrasound: เริ่มตอน GA 8 wks (เพื่อยืนยันอายุครรภ์/ดูความผิดปกติ)

🗓️ ฝากครรภ์คุณภาพ 5 ครั้ง (ANC Schedule)

*ต้องพบแพทย์อย่างน้อย 1 ครั้ง

ครั้งที่	ช่วงอายุครรภ์ (Gestational Age)
ครั้งที่ 1	ไม่เกิน 12 สัปดาห์
ครั้งที่ 2	13 - น้อยกว่า 20 สัปดาห์
ครั้งที่ 3	20 - น้อยกว่า 26 สัปดาห์
ครั้งที่ 4	26 - น้อยกว่า 32 สัปดาห์
ครั้งที่ 5	32 - 40 สัปดาห์

🩸 Lab 1 (ฝากครรภ์ครั้งแรก)

Maternal (แม่):

Blood Group (ABO, Rh)
Hct, MCV, DCIP (ซีด/ธาลัสซีเมีย)
Infections: Anti-HIV, VDRL, HBsAg
Urine Analysis (ทุกครั้ง)

Paternal (สามี):
ตรวจ MCV, DCIP, Anti-HIV, VDRL

🩸 Lab 2 (GA 32-34 wks)

ตรวจซ้ำเพื่อยืนยันก่อนคลอด:

VDRL (ซิฟิลิส)
Anti-HIV
Hct (ภาวะซีด)

Urine Exam: ตรวจทุกครั้งที่มา
(ดู Sugar/Albumin -> เบาหวาน/ครรภ์เป็นพิษ)

💊 ยาบำรุงครรภ์ & วัคซีน

Triferdine / Obimin AZ: (Folic acid + Iodine + Iron)
Calcium: เริ่มให้ตอน GA 20 wks
Vaccines: dT (บาดทะยัก) + Influenza (ไข้หวัดใหญ่)

2. ระยะคลอด (Labor)

📈 Monitoring:

เฝ้าคลอดด้วยกราฟ (Partograph)
ติด Monitor NST (ประเมินหัวใจทารก)

🚨 Complications:

เฝ้าระวังภาวะวิกฤต / ตกเลือด
ให้ IV / Blood ทดแทนเมื่อจำเป็น
Notify: รายงานแพทย์ทันทีหากเกินมาตรฐาน

3. ระยะหลังคลอด (Postpartum)

🤱
Breastfeeding: ส่งเสริมเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ อย่างน้อย 6 เดือน
🤸‍♀️
Health Promotion: การออกกำลังกาย + ดูแลความผิดปกติ (ใช้สถานบริการใกล้บ้าน)
🔍
Screening: คัดกรองมะเร็งเต้านม (Breast CA) + มะเร็งปากมดลูก (CA Cervix)
📅
Follow Up: นัดตรวจหลังคลอด 6 สัปดาห์ (6 wks)