🌟 👉ตัวอย่างเนื้อหา วิชาการพยาบาลเด็ก และวัยรุ่น
2. ปัญหาการเจริญเติบโต และพัฒนาการในเด็กแต่ละวัย
🚀 พัฒนาการ (Child Development)
4 ด้านหลักของพัฒนาการ และปัจจัยเสี่ยงที่ต้องเฝ้าระวัง
1. พัฒนาการ 4 ด้าน (Developmental Domains)
การเคลื่อนไหวและการทรงตัว (Balance)
Ex: ชันคอ, นั่ง, ยืน, เดิน (ควบคุม คอ -> ลำตัว -> แขนขา)
การประสานงาน มือ-ตา (Eye-Hand Coordination), ความจำ, การแก้ปัญหา
- เข้าใจ (Receptive): 7-8 เดือน หันตามเสียงเรียกชื่อ
- ใช้ภาษา (Expressive): 1 ปี พูดเป็นคำที่มีความหมาย
การกิน, การเล่น
9 เดือน ใช้นิ้วหยิบอาหารกินเองได้ (Finger food)
⚠️ ความเสี่ยงต่อพัฒนาการล่าช้า (Risk Factors)
Keyword ที่ต้องแม่นตัวเลข:
• 7-8 เดือน: หันตามเสียงเรียกชื่อ (Receptive Language)
• 9 เดือน: หยิบอาหารกินเอง (Fine Motor + Self help)
• 1 ปี: พูดคำที่มีความหมาย (Expressive Language)
• 3 ปีแรก: ช่วงสำคัญที่สุดของการกระตุ้นพัฒนาการ
🩺 การส่งเสริมและเฝ้าระวังพัฒนาการเด็กป่วย
บทบาทสำคัญ เครื่องมือ (DSPM/DAIM) และเกณฑ์การประเมิน
ทำไมต้องเฝ้าระวัง? (The Problem)
การเจ็บป่วยและการอยู่โรงพยาบาล ทำให้เด็กขาดโอกาสในการทำกิจวัตรปกติ ส่งผลกระทบต่อพัฒนาการ โดยเฉพาะกลุ่ม 0 - 5 ปี (ช่วงที่พัฒนาการเปลี่ยนเร็วที่สุด)
- ประเมินและคัดกรอง: ค้นหาความผิดปกติ
- จัดกิจกรรม/การเล่น: เพื่อส่งเสริมพัฒนาการใน รพ.
- เตรียมความพร้อม: จิตใจ อารมณ์ สังคม จิตวิญญาณ เพื่อรองรับการรักษา
🛠️ เครื่องมือติดตามและเฝ้าระวัง (Tools)
ทำทุกครั้งที่มารับวัคซีนหรือตรวจรักษา เน้นครอบครัวเป็นศูนย์กลาง (Family-centered)
DSPM
(Development Surveillance and Promotion Manual)
- สำหรับ: เด็กปฐมวัยทั่วไป
- ใช้เพื่อ: เฝ้าระวังและส่งเสริม
DAIM
(Developmental Assessment for Intervention Manual)
- สำหรับ: เด็กกลุ่มเสี่ยง / มีปัญหา
- ใช้เพื่อ: ประเมินและช่วยเหลือ (Intervention)
Developmental Milestones
ตารางลำดับขั้นพัฒนาการ
- คือ: ค่าเฉลี่ยที่เด็ก 50 ใน 100 คน ทำได้
- ใช้ติดตามได้ถึงอายุ 15 ปี
🧮 Corrected Age (อายุปรับ)
กฎ: ต้องคำนวณในเด็ก Preterm ที่มีอายุจริงหลังเกิด น้อยกว่า 2 ปี
🚩 Red Flag (สัญญาณอันตราย)
คือ ระดับพัฒนาการที่ "ต้องทำได้" ณ อายุนั้นๆ
Action: ต้องส่งกระตุ้นพัฒนาการ และส่งต่อแพทย์เพื่อวินิจฉัยทันที
- เด็กทั่วไป / มารับวัคซีนปกติ 👉 ใช้ DSPM
- เด็กคลอดก่อนกำหนด / น้ำหนักน้อย / มีภาวะเสี่ยง 👉 ใช้ DAIM (เล่มเขียว)
- โจทย์ถามเรื่อง "อายุ" 👉 เช็คก่อนว่าเป็น Preterm ไหม? ถ้าใช่ + อายุยังไม่ถึง 2 ขวบ 👉 ต้องคำนวณ Corrected Age ก่อนตอบเสมอ!
📈 พัฒนาการตามวัย (Milestones)
เจาะลึก 0-1 ปี และเทคนิคการท่องจำ (Trick)
👶 ช่วง 6 เดือนแรก (First 6 Months)
- มองหน้าสบตาแม่ (Eye contact)
- ตอบสนองต่อเสียงพูด, ทำเสียงในลำคอ
- เคลื่อนไหวแขนขาได้ทั้ง 2 ข้าง
- ยิ้มตอบ/ทักทาย (Social Smile)
- ทำเสียงอูอา, มองตามสิ่งเคลื่อนไหว
- ชันคอ ในท่าคว่ำ
- หัวเราะ, ส่งเสียงอ้อแอ้
- มองตามวัตถุ 180 องศา (สุดด้านหนึ่งไปอีกด้าน)
- ชันคอตั้ง 90 องศา (ท่าคว่ำ)
- พลิกคว่ำ พลิกหงาย
- จำหน้าพ่อแม่ได้, หันตามเสียงเรียกชื่อ
- คว้าของมือเดียว, สลับมือถือของได้
- นั่ง (ต้องพยุง)
🧒 ช่วง 7 - 12 เดือน (Getting Active)
- กลัวคนแปลกหน้า (Stranger Anxiety) ติดคนเลี้ยง
- นั่งทรงตัวได้เอง (ไม่ต้องใช้มือยัน)
- ทำเสียงพยางค์เดียว (จ๊ะ, ป๊ะ, หม่ำ)
- มองตามของตก
- คลาน (Crawl), เกาะยืน
- Object Permanence: หาของที่ซ่อนง่ายๆ ได้
- ใช้นิ้วชี้+โป้ง หยิบของ (Pincer Grasp)
- เข้าใจภาษา/สีหน้า, ทำตามคำสั่งง่ายๆ (ชี้บอกความต้องการ)
- ปรบมือ, หยิบอาหารกินเอง
- ยืน/ตั้งไข่ได้เอง (เริ่มก้าวเดิน)
- พูดคำที่มีความหมาย 1 คำ
- เลียนแบบท่าทาง (ไหว้, บ๊ายบาย, ส่งจุ๊บ)
- เข้าใจเสียงห้าม